Nghiên cứu trao đổi
“LỬA TRÊN ĐƯỜNG RAY” kể chuyện những người làm đường sắt thời chiến
Thứ sáu ,
11/09/2026 |
10:28 GMT+7
Sáng 10/9, tại Bảo tàng Hà Nội, Tọa đàm “LỬA TRÊN ĐƯỜNG RAY” diễn ra với những câu chuyện được kể lại từ chính các nhân chứng từng gắn bó với ngành Đường sắt trong chiến tranh, tái hiện một thời những chuyến tàu vượt bom đạn, nối hậu phương với tiền tuyến.
Chương trình do Bảo tàng Hà Nội tổ chức nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh 2/9. Đây là dịp gặp gỡ, đối thoại với những nhân chứng, những người từng trực tiếp làm việc trên các tuyến đường sắt trong thời chiến; đồng thời kết nối những câu chuyện ấy với đầu máy xe lửa hơi nước 141-179 hiện được lưu giữ, trưng bày tại Bảo tàng Hà Nội.
Tọa đàm được triển khai theo ba tuyến nội dung: người lái đầu máy, người giữ đường và người giữ ký ức. Qua lời kể của những người trong cuộc, nhiều câu chuyện về điều khiển đầu máy, giữ đường, sửa chữa cầu đường và bảo đảm thông tuyến trong điều kiện chiến tranh được nhắc lại.
Tọa đàm được triển khai theo ba tuyến nội dung: người lái đầu máy, người giữ đường và người giữ ký ức. Qua lời kể của những người trong cuộc, nhiều câu chuyện về điều khiển đầu máy, giữ đường, sửa chữa cầu đường và bảo đảm thông tuyến trong điều kiện chiến tranh được nhắc lại.

Ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội phát biểu tại tọa đàm “Lửa trên đường ray”.
Phát biểu tại Tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội cho biết, chương trình lựa chọn cách tiếp cận lịch sử thông qua câu chuyện của những con người từng trực tiếp gắn bó với ngành Đường sắt. Qua ký ức của các nhân chứng, chương trình góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng, ý chí vượt qua gian khổ của các thế hệ đi trước, đồng thời khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm của thế hệ trẻ.
Trong những năm chiến tranh, đường sắt giữ vai trò quan trọng trong vận chuyển hàng hóa, con người, kết nối hậu phương với tiền tuyến. Nhiều tuyến đường, nhà ga và cầu đường trở thành mục tiêu đánh phá. Để những chuyến tàu tiếp tục hoạt động, bên cạnh các tổ lái còn có lực lượng cán bộ, công nhân thường xuyên bám tuyến, sửa chữa những đoạn đường và cầu bị bom đạn phá hỏng, bảo đảm giao thông đường sắt được khôi phục trong thời gian sớm nhất.
Tại Tọa đàm, ông Phạm Văn Cung và ông Bùi Đình Lục chia sẻ những câu chuyện về công việc của người lái tàu trong thời chiến. Ông Phạm Văn Cung, nguyên tài xế trưởng Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội, kể về quá trình học tập, rèn luyện để trở thành người lái tàu, cũng như công việc vận hành đầu máy hơi nước và sự phối hợp giữa các thành viên trong tổ lái.
Ông Bùi Đình Lục vào ngành Đường sắt năm 1967, một năm sau được điều về Tổ lái đầu máy xe lửa 424 Anh hùng và gắn bó với những chuyến tàu Bắc - Nam. Trong những năm chiến tranh, ông từng lái tàu qua nhiều khu vực bị đánh phá ác liệt, trong đó có trọng điểm cầu Hàm Rồng. Năm 1975, ông là người đầu tiên lái đoàn tàu Thống Nhất Bắc - Nam vào tới Thanh Hóa.
Trong những năm chiến tranh, đường sắt giữ vai trò quan trọng trong vận chuyển hàng hóa, con người, kết nối hậu phương với tiền tuyến. Nhiều tuyến đường, nhà ga và cầu đường trở thành mục tiêu đánh phá. Để những chuyến tàu tiếp tục hoạt động, bên cạnh các tổ lái còn có lực lượng cán bộ, công nhân thường xuyên bám tuyến, sửa chữa những đoạn đường và cầu bị bom đạn phá hỏng, bảo đảm giao thông đường sắt được khôi phục trong thời gian sớm nhất.
Tại Tọa đàm, ông Phạm Văn Cung và ông Bùi Đình Lục chia sẻ những câu chuyện về công việc của người lái tàu trong thời chiến. Ông Phạm Văn Cung, nguyên tài xế trưởng Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội, kể về quá trình học tập, rèn luyện để trở thành người lái tàu, cũng như công việc vận hành đầu máy hơi nước và sự phối hợp giữa các thành viên trong tổ lái.
Ông Bùi Đình Lục vào ngành Đường sắt năm 1967, một năm sau được điều về Tổ lái đầu máy xe lửa 424 Anh hùng và gắn bó với những chuyến tàu Bắc - Nam. Trong những năm chiến tranh, ông từng lái tàu qua nhiều khu vực bị đánh phá ác liệt, trong đó có trọng điểm cầu Hàm Rồng. Năm 1975, ông là người đầu tiên lái đoàn tàu Thống Nhất Bắc - Nam vào tới Thanh Hóa.

Ông Phạm Văn Cung và ông Bùi Đình Lục chia sẻ những câu chuyện về một thời gắn bó với Tổ lái đầu máy xe lửa 424 Anh hùng.
Những câu chuyện của ông Nguyễn Đức Quang và ông Hoa Văn Cảnh tiếp tục đưa người nghe trở lại những năm tháng gian khó của ngành Đường sắt. Ông Nguyễn Đức Quang kể lại sự kiện cầu Ninh Bình bị đánh sập năm 1965. Sau khi cầu được khôi phục tạm thời nhưng khả năng chịu tải còn hạn chế, thay vì sử dụng phương án kéo đầu máy không người lái qua cầu bằng tời, ông đã trực tiếp lên đầu máy và điều khiển qua cầu.
Ông Hoa Văn Cảnh, thành viên Tổ lái đầu máy xe lửa 424 Anh hùng, chia sẻ về những năm tháng lái tàu trên tuyến Hà Nội - Thanh Hóa, trong đó có những chuyến đi qua khu vực cầu Hàm Rồng và những lần phải đối mặt với máy bay địch. Những câu chuyện của các nhân chứng giúp người tham dự hiểu rõ hơn về công việc và những hiểm nguy mà người làm đường sắt phải đối mặt trong chiến tranh.
Ông Hoa Văn Cảnh, thành viên Tổ lái đầu máy xe lửa 424 Anh hùng, chia sẻ về những năm tháng lái tàu trên tuyến Hà Nội - Thanh Hóa, trong đó có những chuyến đi qua khu vực cầu Hàm Rồng và những lần phải đối mặt với máy bay địch. Những câu chuyện của các nhân chứng giúp người tham dự hiểu rõ hơn về công việc và những hiểm nguy mà người làm đường sắt phải đối mặt trong chiến tranh.

Ông Nguyễn Đức Quang và ông Hoa Văn Cảnh chia sẻ những ký ức về ngành Đường sắt trong những năm tháng chiến tranh.
Bên cạnh phần giao lưu, chương trình còn có thực cảnh tái hiện câu chuyện người lái tàu thời chiến, những chuyến tàu nối hậu phương với tiền tuyến cùng những cuộc chia ly, chờ đợi của các gia đình có người thân làm nhiệm vụ trên các cung đường sắt.
Một nội dung đáng chú ý khác là câu chuyện về đầu máy xe lửa hơi nước 141-179. Hiện được lưu giữ tại Ga di sản Bảo tàng Hà Nội, đầu máy không chỉ là một hiện vật của ngành Đường sắt mà còn được kết nối với ký ức, câu chuyện nghề nghiệp của những người từng làm việc trên các tuyến đường sắt.
Một nội dung đáng chú ý khác là câu chuyện về đầu máy xe lửa hơi nước 141-179. Hiện được lưu giữ tại Ga di sản Bảo tàng Hà Nội, đầu máy không chỉ là một hiện vật của ngành Đường sắt mà còn được kết nối với ký ức, câu chuyện nghề nghiệp của những người từng làm việc trên các tuyến đường sắt.

Bảo tàng Hà Nội tri ân các cán bộ ngành Đường sắt có đóng góp trong quá trình đưa đầu máy xe lửa hơi nước 141-179 về Ga di sản Bảo tàng Hà Nội.
Khép lại chương trình, Bảo tàng Hà Nội tổ chức tri ân các cán bộ ngành Đường sắt đã phối hợp, tham gia vận chuyển đầu máy 141-179 về Ga di sản. Hoạt động nhằm ghi nhận những đóng góp trong quá trình bảo tồn hiện vật, đồng thời góp phần lưu giữ và trao truyền những câu chuyện về lịch sử ngành Đường sắt tới các thế hệ hôm nay và mai sau.
Dương Chức - Hiếu Nguyễn
Bình luận
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Chim Sáo Ngày Xưa – Từ một sân khấu giải trí đến cuộc đối thoại với ký ức văn hóa Việt
Trong đời sống nghệ thuật đương đại, đưa chất liệu truyền thống lên sân khấu không còn là một lựa chọn mới. Nhưng đưa văn hóa truyền...
NGƯỜI BỀN BỈ GÓP PHẦN KHẲNG ĐỊNH “BẢN SẮC VIỆT” CỦA PHƯƠNG PHÁP CẤY CHỈ
(Ký sự về Thầy thuốc Ưu tú, Đại tá, bác...
Để tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam hấp dẫn, đa dạng
Để Ngày Văn hóa Việt Nam có điểm nhấn, theo TS. Nguyễn Viết Chức, ngay từ bây giờ có thể đã phải tính đến việc yêu cầu các địa phương...
Ấm áp “Bữa cơm Công đoàn” nhân dịp kỷ niệm 97 năm thành lập Công đoàn Việt Nam
Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026) và 97 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28/7/1929 - 28/7/2026), Công đoàn...
TƯ TƯỞNG “KHOAN THƯ SỨC DÂN” – CỘI NGUỒN THỊNH TRỊ TRONG PHÁP ĐIỂN HỒNG ĐỨC
Trong suốt chiều dài hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, cổ nhân đã đúc kết nên một chân lý giản dị nhưng...