Văn hoá phát triển

Được khởi xướng bởi nhóm sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, “Thanh âm đất Tổ” là dự án truyền thông văn hóa hướng tới việc lan tỏa nghệ thuật hát Xoan tới công chúng trẻ bằng cách tiếp cận gần gũi và phù hợp với nhịp sống hiện đại. Đồng hành cùng dự án còn có Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Lịch - trùm phường Xoan An Thái và nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long trong vai trò cố vấn chuyên môn.

Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Lịch và nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long
đồng hành cùng dự án “Thanh âm đất Tổ” trong vai trò cố vấn chuyên môn.

Ngay từ giai đoạn đầu triển khai, nhóm thực hiện xác định rằng việc truyền tải một loại hình nghệ thuật dân gian tới giới trẻ không thể chỉ dừng lại ở những thông tin mang tính giới thiệu, tổng quát. Thay vào đó, dự án lựa chọn cách kể chuyện bằng hình ảnh, video ngắn và những chất liệu thực tế để tạo cảm giác gần gũi hơn với người xem trên các nền tảng số.
Để có được nguồn tư liệu chân thực, các thành viên đã nhiều lần di chuyển tới Phú Thọ trong suốt quá trình thực hiện dự án. Tại đây, nhóm tham gia ghi hình các buổi diễn hát Xoan, thực hiện video phỏng vấn và gặp gỡ những nghệ nhân gắn bó lâu năm với loại hình nghệ thuật này.
Một trong những điểm dừng chân đặc biệt của nhóm là Miếu Lãi Lèn - nơi được xem là điểm phát tích của hát Xoan. Tại đây, các thành viên có cơ hội lắng nghe Nghệ nhân Nguyễn Xuân Hội - trùm phường Xoan Phù Đức (phường Vân Phú, Việt Trì, Phú Thọ) chia sẻ về lịch sử hình thành, không gian diễn xướng cũng như những câu chuyện gắn liền với lối hát cửa đình đặc sắc của vùng đất Tổ.

Thành viên dự án phỏng vấn Nghệ nhân Nguyễn Xuân Hội trong chuyến đi thực tế tại Phú Thọ.

Song song với quá trình ghi nhận tư liệu thực tế, nhóm cũng làm việc trực tiếp cùng Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Lịch để trao đổi về nội dung, cách truyền tải và định hướng hình ảnh cho dự án. Theo bạn Thu Trang, đại diện Ban tổ chức, thử thách lớn nhất không nằm ở việc sản xuất nội dung, mà là làm sao để những thông tin về di sản trở nên sinh động, dễ tiếp cận với người trẻ nhưng vẫn giữ được tinh thần và bản sắc vốn có của hát Xoan.
Mỗi chuyến đi tới Phú Thọ không chỉ giúp nhóm có thêm thông tin, dữ liệu mà còn mang lại nhiều góc nhìn chân thực về đời sống của di sản trong cộng đồng địa phương. Từ những buổi trò chuyện cùng nghệ nhân đến việc trực tiếp quan sát không gian diễn xướng và thưởng thức trọn vẹn một buổi diễn, các thành viên dần hiểu rằng hát Xoan không chỉ là một loại hình biểu diễn mà còn gắn liền với đời sống văn hóa, tín ngưỡng và ký ức của nhiều thế hệ người dân đất Tổ.

Các thành viên dự án ghi hình và chụp tư liệu trong quá trình tác nghiệp, phục vụ hoạt động sản xuất nội dung.

Những trải nghiệm ấy sau đó được nhóm chuyển hóa thành các sản phẩm truyền thông trên nền tảng số như video ngắn, bài viết và hình ảnh theo hướng trực quan, dễ tiếp cận hơn với người trẻ. Tiếp nối hành trình này, dự án sẽ tổ chức sự kiện trải nghiệm “Xoan mở hội” vào ngày 23/5/2026 tại Bảo tàng Hà Nội với nhiều hoạt động giao lưu, trình diễn và khám phá giá trị nghệ thuật hát Xoan dành cho người tham gia.
Không chỉ là một dự án truyền thông sinh viên, “Thanh âm đất Tổ” còn cho thấy sự chủ động của người trẻ trong việc tiếp cận và lan tỏa văn hóa truyền thống bằng tư duy sáng tạo của thế hệ mình. Thông qua quá trình đi thực tế, ghi nhận tư liệu và xây dựng nội dung, nhóm thực hiện mong muốn góp phần đưa hát Xoan Phú Thọ đến gần hơn với những người trẻ, từ đó lan tỏa những nét đẹp văn hóa truyền thống trong dòng chảy đời sống hiện nay.