Văn hoá truyền thống
Nguyễn Hữu Oanh – Người lặng lẽ đánh thức những giá trị ngủ quên của văn hiến Hải Dương
Thứ tư ,
08/07/2026 |
12:47 GMT+7
Nguyễn Hữu Oanh là nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương cũ, nguyên Trưởng Ban Tôn giáo Chính phủ; nhiều năm gắn bó với công tác quản lý nhà nước, nghiên cứu lịch sử, văn hóa và trực tiếp tham gia chỉ đạo, tổ chức nghiên cứu, tôn tạo, phát huy giá trị các di sản văn hóa của vùng văn hiến xứ Đông.
Có những giá trị làm nên tầm vóc của một vùng đất không được đo bằng những công trình đồ sộ hay những con số tăng trưởng, mà được kết tinh từ chiều sâu văn hóa, ký ức lịch sử và những con người bền bỉ gìn giữ cội nguồn. Đó cũng là tinh thần mà Đảng ta nhiều lần khẳng định: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững. Trong dòng chảy ấy, những người âm thầm gìn giữ và khơi dậy giá trị di sản luôn xứng đáng được trân trọng, bởi họ không chỉ bảo tồn quá khứ mà còn góp phần kiến tạo tương lai. Ông Nguyễn Hữu Oanh là một trong những người như thế.
Di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc
Nhắc đến Hải Dương là nhắc đến vùng đất văn hiến tiêu biểu của xứ Đông – nơi kết tinh hào khí dân tộc, truyền thống khoa bảng và những giá trị văn hóa đặc sắc được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử. Đây là quê hương của những bậc danh nhân kiệt xuất như Nguyễn Trãi, Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Tuệ Tĩnh cùng nhiều anh hùng, hiền tài làm rạng danh đất nước. Trên mảnh đất ấy hiện diện những di tích mang tầm vóc quốc gia như Côn Sơn – Kiếp Bạc, đền thờ Chu Văn An, đền thờ Nguyễn Trãi, đền thờ Khúc Thừa Dụ, chùa Thanh Mai, Văn miếu Mao Điền, An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương... Mỗi di tích không chỉ là một công trình kiến trúc mà còn là “ký ức bằng đá”, lưu giữ linh hồn của lịch sử dân tộc. Để những giá trị ấy tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa, cần có sự cống hiến bền bỉ của nhiều thế hệ. Trong hành trình ấy, ông Nguyễn Hữu Oanh là một trong những người để lại dấu ấn sâu đậm.
Điều làm nên giá trị của Nguyễn Hữu Oanh không nằm ở những lời tự khẳng định, mà được minh chứng bằng những công trình nghiên cứu và những đóng góp thực tiễn đối với văn hóa quê hương. Với tư duy của một nhà nghiên cứu, tầm nhìn của một nhà quản lý và trách nhiệm của một người con xứ Đông, ông tiếp cận lịch sử bằng tinh thần khoa học, tôn trọng tư liệu, coi di sản là nền tảng cho sự phát triển. Đối với ông, lịch sử không phải là những trang sách khép kín, mà là dòng chảy sống động cần được tiếp tục bồi đắp bằng tri thức, lòng biết ơn và trách nhiệm của mỗi thế hệ.
Nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử và văn hóa Hải Dương do ông Nguyễn Hữu Oanh chủ biên, biên soạn hoặc tham gia nghiên cứu đã góp phần hệ thống hóa, bổ sung nguồn tư liệu quý về vùng đất xứ Đông. Từ khảo cứu thư tịch cổ, đối chiếu tư liệu đến điều tra điền dã, ông góp phần làm sáng rõ hơn lịch sử, văn hóa và con người Hải Dương; đồng thời khẳng định vị thế đặc biệt của vùng đất này trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.
Đặc biệt, những công trình nghiên cứu về Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh thể hiện chiều sâu học thuật và tâm huyết của ông. Qua quá trình sưu tầm, khảo cứu, đối chiếu và biên soạn, ông góp phần làm sáng tỏ thân thế, sự nghiệp, tư tưởng y học và triết lý nhân văn của vị danh y được tôn vinh là ông tổ của nền y học cổ truyền Việt Nam. Những nghiên cứu ấy không chỉ bổ sung tư liệu khoa học mà còn góp phần lan tỏa tư tưởng "Nam dược trị Nam nhân", khẳng định giá trị của tri thức phương Đông trong nền văn minh Việt Nam.
Điều làm nên giá trị của Nguyễn Hữu Oanh không nằm ở những lời tự khẳng định, mà được minh chứng bằng những công trình nghiên cứu và những đóng góp thực tiễn đối với văn hóa quê hương. Với tư duy của một nhà nghiên cứu, tầm nhìn của một nhà quản lý và trách nhiệm của một người con xứ Đông, ông tiếp cận lịch sử bằng tinh thần khoa học, tôn trọng tư liệu, coi di sản là nền tảng cho sự phát triển. Đối với ông, lịch sử không phải là những trang sách khép kín, mà là dòng chảy sống động cần được tiếp tục bồi đắp bằng tri thức, lòng biết ơn và trách nhiệm của mỗi thế hệ.
Nhiều công trình nghiên cứu về lịch sử và văn hóa Hải Dương do ông Nguyễn Hữu Oanh chủ biên, biên soạn hoặc tham gia nghiên cứu đã góp phần hệ thống hóa, bổ sung nguồn tư liệu quý về vùng đất xứ Đông. Từ khảo cứu thư tịch cổ, đối chiếu tư liệu đến điều tra điền dã, ông góp phần làm sáng rõ hơn lịch sử, văn hóa và con người Hải Dương; đồng thời khẳng định vị thế đặc biệt của vùng đất này trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.
Đặc biệt, những công trình nghiên cứu về Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh thể hiện chiều sâu học thuật và tâm huyết của ông. Qua quá trình sưu tầm, khảo cứu, đối chiếu và biên soạn, ông góp phần làm sáng tỏ thân thế, sự nghiệp, tư tưởng y học và triết lý nhân văn của vị danh y được tôn vinh là ông tổ của nền y học cổ truyền Việt Nam. Những nghiên cứu ấy không chỉ bổ sung tư liệu khoa học mà còn góp phần lan tỏa tư tưởng "Nam dược trị Nam nhân", khẳng định giá trị của tri thức phương Đông trong nền văn minh Việt Nam.
Ông Nguyễn Hữu Oanh mặc áo tế đỏ
Điều đáng trân trọng hơn cả là ông không dừng lại ở nghiên cứu. Ông luôn quan niệm rằng di sản chỉ thật sự có sức sống khi hiện diện trong đời sống cộng đồng. Bởi vậy, trong nhiều năm, ông đã cùng chính quyền các cấp của tỉnh Hải Dương cũ, các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu và nhân dân trực tiếp tham gia, chủ trì, đề xuất, chỉ đạo và tổ chức thực hiện việc nghiên cứu, phục dựng, tôn tạo, xây dựng và phát huy giá trị nhiều công trình văn hóa tiêu biểu trên quê hương Hải Dương và vùng văn hiến xứ Đông. Từ quần thể Côn Sơn – Kiếp Bạc, Văn miếu Mao Điền, đền thờ Chu Văn An, đền thờ Nguyễn Trãi, đền thờ Khúc Thừa Dụ đến nhiều di tích lịch sử, văn hóa quan trọng khác, đều ghi dấu những đóng góp bền bỉ của ông cùng các thế hệ lãnh đạo, nhà khoa học và nhân dân địa phương. Với ông, mỗi ngôi đền được hồi sinh không chỉ là một công trình kiến trúc được phục dựng, mà còn là sự trở về của ký ức dân tộc; mỗi tấm bia được bảo tồn là thêm một trang sử được trao lại cho thế hệ mai sau.
Có lẽ, điều lớn nhất mà Nguyễn Hữu Oanh để lại không chỉ là những cuốn sách hay những công trình nghiên cứu, mà là một tư duy phát triển văn hóa giàu tính thời đại. Ông nhìn nhận văn hóa không phải là di sản để ngắm nhìn hay cất giữ, mà là nguồn lực nội sinh cho phát triển. Bảo tồn không phải để hoài niệm quá khứ, mà để khơi dậy niềm tự hào, củng cố bản sắc, bồi đắp sức mạnh tinh thần và tạo động lực phát triển bền vững. Tư duy ấy đồng điệu với chủ trương lớn của Đảng về phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.
Có lẽ, điều lớn nhất mà Nguyễn Hữu Oanh để lại không chỉ là những cuốn sách hay những công trình nghiên cứu, mà là một tư duy phát triển văn hóa giàu tính thời đại. Ông nhìn nhận văn hóa không phải là di sản để ngắm nhìn hay cất giữ, mà là nguồn lực nội sinh cho phát triển. Bảo tồn không phải để hoài niệm quá khứ, mà để khơi dậy niềm tự hào, củng cố bản sắc, bồi đắp sức mạnh tinh thần và tạo động lực phát triển bền vững. Tư duy ấy đồng điệu với chủ trương lớn của Đảng về phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.
Cuốn sách Văn Hiến Xứ Đông của ông Nguyễn Hữu Oanh
Trong thời đại toàn cầu hóa, khi nhịp sống hiện đại nhiều lúc khiến con người xa dần cội nguồn, những người dành cả cuộc đời để gìn giữ ký ức văn hóa càng trở nên đáng quý. Họ không chỉ bảo tồn những mái đền cổ, những tấm bia đá hay những trang sử cũ; điều họ gìn giữ chính là căn cước văn hóa và sức mạnh tinh thần của dân tộc. Nguyễn Hữu Oanh thuộc lớp người làm công việc thầm lặng ấy. Ông không tìm kiếm sự nổi bật cho bản thân mà bền bỉ vun đắp nền tảng văn hiến của quê hương bằng trí tuệ, trách nhiệm và lòng yêu nước.
Một vùng đất được tạo dựng bởi thiên nhiên, nhưng chỉ thực sự trở thành miền văn hiến khi biết gìn giữ ký ức của mình. Hải Dương hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ trong không gian phát triển mới, song những giá trị làm nên bản sắc xứ Đông vẫn luôn cần được bảo tồn và tiếp nối. Trong hành trình ấy, những đóng góp của ông là nhịp cầu nối giữa quá khứ với hiện tại, giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn bảo tồn, giữa truyền thống với khát vọng phát triển.
Có thể thời gian sẽ phủ bụi lên nhiều công trình, nhưng những giá trị được tạo dựng bằng trí tuệ, tâm huyết và lòng tận hiến sẽ còn mãi. Đó cũng là ý nghĩa sâu xa trong hành trình mà ông Nguyễn Hữu Oanh đã lựa chọn: lặng lẽ đánh thức những giá trị ngủ quên của văn hiến Hải Dương để từ mạch nguồn lịch sử ấy, xứ Đông tiếp tục tỏa sáng như một miền địa linh nhân kiệt, một trung tâm văn hóa của dân tộc và một điểm tựa tinh thần bền vững trên con đường phát triển đất nước.
Một vùng đất được tạo dựng bởi thiên nhiên, nhưng chỉ thực sự trở thành miền văn hiến khi biết gìn giữ ký ức của mình. Hải Dương hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ trong không gian phát triển mới, song những giá trị làm nên bản sắc xứ Đông vẫn luôn cần được bảo tồn và tiếp nối. Trong hành trình ấy, những đóng góp của ông là nhịp cầu nối giữa quá khứ với hiện tại, giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn bảo tồn, giữa truyền thống với khát vọng phát triển.
Có thể thời gian sẽ phủ bụi lên nhiều công trình, nhưng những giá trị được tạo dựng bằng trí tuệ, tâm huyết và lòng tận hiến sẽ còn mãi. Đó cũng là ý nghĩa sâu xa trong hành trình mà ông Nguyễn Hữu Oanh đã lựa chọn: lặng lẽ đánh thức những giá trị ngủ quên của văn hiến Hải Dương để từ mạch nguồn lịch sử ấy, xứ Đông tiếp tục tỏa sáng như một miền địa linh nhân kiệt, một trung tâm văn hóa của dân tộc và một điểm tựa tinh thần bền vững trên con đường phát triển đất nước.
Bảo Ngọc
Bình luận
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
VỀ BẢN CỌ MỘT NGÀY ĐẦU THÁNG SÁU: NƠI LƯU GIỮ TINH HOA VÀ NÉT ĐẸP VĂN HÓA XỨ TRÀ
Một ngày đầu tháng Sáu, khi cái nắng hè bắt đầu rực rỡ, Đoàn CLB Nhiếp ảnh Tinh hoa Đất Việt đã có dịp ghé thăm Bản Cọ...
.jpg)
NGƯỜI GIỮ LỬA NIỀM TIN NƠI CỬA BIỂN
Gương một cán bộ thôn tiêu biểu: Đồng chí Đồng Văn Khiền - Trưởng thôn 6, Phó Bí thư Chi bộ 6 xã Kiến Hải, Hải Phòng.
&nb...
.jpg)
TẠP CHÍ TINH HOA ĐẤT VIỆT: "GẶP GỠ THÁNG 6"- HỘI TỤ NHỮNG NIỀM VUI
Sáng 17/6, tại Tòa nhà Cung Trí thức Thành phố Hà Nội, Tạp chí Tinh hoa Đất Việt đã long trọng tổ chức chương trình "Gặp gỡ...
.jpg)
SẮC MÀU VĂN HÓA VÀNG BÊN CAO NGUYÊN TRẮNG: RỰC RỠ FESTIVAL MÙA HÈ 2026 TẠI BẮC HÀ
Bắc Hà, những ngày tháng 5 năm 2026 - không khí lễ hội đang tràn ngập khắp các bản làng của “Cao nguyên trắng”. Festival mùa...
.JPG)
Người gieo mầm văn hóa tín ngưỡng thờ Tam Phủ nơi xứ Mường
Đồng thầy Hà Thị Liên - Thủ nhang Đền Mường Cô Mười Ngọc, người con gái của xứ Mường sinh năm 1965, quê thôn Dát Vải, xã Long Cốc, huyện...
TIN TỨC - SỰ KIỆN
.jpg)
.png)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Đọc tạp chí in
Theo dòng sự kiện
