Văn hoá phát triển

Sáng 27 tháng 10 năm 2026, tôi đến thăm Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh trên đường Võ Văn Tần, Thành phố Hồ Chí Minh.
Một bảo tàng không yên lặng! Không phải bởi dòng người Việt Nam và du khách quốc tế đang nối nhau tham quan. Mà bởi những bức ảnh, những hiện vật nơi đây dường như đang cất tiếng nói. Tiếng nói của lịch sử, của những phận người, của nỗi đau chiến tranh và những tội ác mà quân đội Mỹ cùng ngụy quân Sài Gòn đã gây ra trên đất nước này.
Có những bức ảnh khiến tôi sững người. Có những hiện vật khiến lòng quặn thắt. Có những ánh mắt trẻ thơ, nạn nhân chất độc da cam/dioxin, những thân hình không còn nguyên vẹn, những số phận bị chiến tranh vùi dập.v.v... khiến người xem bàng hoàng, ghê sợ đến nghẹn lời.

Tác giả Trần Miêu bên  tượng Nguyên Phó Chủ tịch nước NGUYỄN THỊ BÌNH

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng những chứng tích đau thương ấy vẫn còn đó - những bằng chứng không thể xóa nhòa trước lịch sử và lương tri nhân loại. Dường như mỗi bức ảnh là một tiếng kêu, mỗi hiện vật là một lời tố cáo, mỗi số phận là một câu hỏi nhức nhối gửi đến hôm nay và cả mai sau: Vì đâu con người có thể gây nên những tội ác khủng khiếp đến thế đối với đồng loại?
Giữa những ám ảnh khôn nguôi, trong tôi lại dâng lên một niềm xúc động, tự hào mãnh liệt. Tự hào về một dân tộc đã đi qua tận cùng đau thương mà không chịu khuất phục; đã lấy lòng yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng độc lập, tự do để chiến thắng một cuộc chiến tranh tàn khốc đến ghê rợn.
Và rồi, từ những không gian trưng bày đầy ám ảnh ấy, tôi bước vào phòng trưng bày về nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình – người nữ Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam năm xưa.
Đứng bên tượng bà, dưới dòng chữ lớn “TRÍ TUỆ, BẢN LĨNH NGOẠI GIAO VIỆT NAM”, tôi xúc động và tự hào biết bao! Bà là người đã góp phần rất lớn làm nên thắng lợi của cuộc đàm phán chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam, tại Paris – Pháp, năm 1973. Chiêm ngưỡng bà – Chiêm ngưỡng hình ảnh người phụ nữ Việt Nam với phong thái đĩnh đạc, bản lĩnh kiên cường, trí tuệ sắc sảo trên bàn đàm phán Paris năm nào như hiện về giữa không gian lịch sử.
Tôi càng thấm thía ý nghĩa câu nói được nhắc đến của bà: “Chúng tôi không chỉ đi theo cách mạng bằng trái tim của người yêu nước, mà còn bằng lý trí của người tin vào chân lý!”Một câu nói ngắn gọn mà hàm chứa biết bao chiều sâu tư tưởng, khí phách và trí tuệ Việt Nam!

Tham quan những bức ảnh về nỗi đau da cam/dioxin

Bởi dân tộc ta không chỉ chiến đấu và chiến thắng bằng lòng quả cảm, bằng máu xương nơi chiến trường, mà còn bằng trí tuệ, bản lĩnh và sức mạnh của chính nghĩa trên mặt trận ngoại giao. Từ chiến hào đến bàn đàm phán, từ những người lính cầm súng đến những nhà ngoại giao kiên trung, tất cả đều chung một ý chí: Độc lập cho Tổ quốc, tự do cho nhân dân, hòa bình cho đất nước.
Tôi đứng bên tượng bà Nguyễn Thị Bình chụp một tấm hình lưu niệm. Một khoảnh khắc thật bình dị, nhưng trong lòng lại dâng lên niềm kính trọng sâu xa đối với những con người đã góp phần làm nên tầm vóc Việt Nam trước thế giới.

Khách nước ngoài tham quan gian trưng bày của Bảo tàng

Rời bảo tàng, bước ra giữa nhịp sống thanh bình của Thành phố mang tên Bác, tôi càng thấm thía: Hòa bình hôm nay không chỉ được đánh đổi bằng máu xương, mà còn bằng biết bao nước mắt, những cuộc đời dang dở và những nỗi đau truyền qua nhiều thế hệ.
Từ những chứng tích đau thương đến hình tượng cao đẹp của trí tuệ ngoại giao Việt Nam, tôi càng hiểu rằng: Sức mạnh của dân tộc không chỉ ở khả năng vượt qua chiến tranh, mà còn ở khát vọng hòa bình, lòng nhân ái và ý chí vươn lên sau những mất mát tưởng chừng không thể bù đắp.

Máy bay chiến đấu của Mỹ trưng bày trong khuôn viên của Bảo tàng

Trong tôi, với Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh vẫn là một Bảo tàng Bảo tàng không yên lặng. Bởi lịch sử vẫn đang lên tiếng. Tiếng nói ấy không chỉ tố cáo tội ác chiến tranh, mà còn ngợi ca phẩm giá con người, sức sống bất diệt của một dân tộc anh hùng.
Và hơn hết, nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết trân quý hòa bình, gìn giữ độc lập, sống xứng đáng với những hy sinh của các thế hệ cha anh; để những bi kịch chiến tranh không bao giờ lặp lại trên bất cứ mảnh đất nào của hành tinh xanh này.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 10 năm 2026.