Văn hoá truyền thống

HÀO KHÍ ĐÔNG A VỌNG GIỮA MÙA THU HOÀNH NHA

Chủ nhật , 13/09/2026 | 23:04 GMT+7

Trong tiết thu dịu mát, tại Khu di tích lịch sử – văn hóa quốc gia Đền – Chùa Hoành Nha Chính, Hội thảo “Triều đại nhà Trần – Những dấu ấn lịch sử” đã diễn ra trang trọng, quy tụ đông đảo học giả, nhà khoa học và những người tâm huyết với di sản dân tộc. Từ những trang sử hào hùng của tám thế kỷ trước, hội thảo không chỉ nhìn lại công lao, tầm vóc của Vương triều Trần mà còn khơi mở những giá trị có ý nghĩa sâu sắc đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Sáng 13/9/2026, trời đang độ vào thu. Những hạt mưa nhẹ như phủ một làn sương mỏng lên miền quê ven biển Giao Thủy. Gió từ phía biển thổi về dịu mát, làm những hàng cây quanh Khu di tích lịch sử – văn hóa quốc gia Đền – Chùa Hoành Nha Chính, xã Giao Thủy, thêm xanh tươi, thanh sạch.
Từ ngoài đường dẫn vào khu di tích, cờ hội, băng rôn đã được trang hoàng rực rỡ. Trong không gian cổ kính, trầm mặc của mái chùa, ngôi đền, màu cờ như làm sống dậy khí thế của một thời đại đã đi qua tám thế kỷ nhưng hào khí vẫn còn ngân vọng. Hội trường có sức chứa hàng trăm người gần như chật kín. Các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đại biểu dòng họ cùng những người yêu mến lịch sử, văn hóa dân tộc có mặt từ sớm, cùng hướng về một sự kiện giàu ý nghĩa: Hội thảo “Triều đại nhà Trần – Những dấu ấn lịch sử”, kỷ niệm 800 năm sáng lập Vương triều Trần (1226–2026).
Hội thảo do Trung tâm Nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc khu vực Đồng bằng Bắc Bộ; Họ Trần khu vực Nam Định, tỉnh Ninh Bình và Ban Chấp hành các dòng họ Việt Nam tỉnh Ninh Bình phối hợp tổ chức.
Từ một miền di tích nhìn về tám thế kỷ
Trong lời phát biểu chào mừng, Hòa thượng Thích Tâm Thiệu – Trụ trì chùa Hoành Nha Chính, Chủ tịch Hội đồng các dòng họ Việt Nam tỉnh Ninh Bình – bày tỏ niềm vinh dự, tự hào khi Khu di tích lịch sử – văn hóa quốc gia Đền – Chùa Hoành Nha Chính được lựa chọn là nơi đăng cai hội thảo mang tầm vóc quốc gia.

Hòa thượng Thích Tâm Thiệu – Chủ tịch Hội đòng các dòng họ Việt Nam tỉnh Ninh Bình, Trụ trì chùa Hoành Nha Chính phát biểu chào mừng các quý vị đại biểu cùng các chuyên giaaa, học giả, giáo sư tiến sĩ về tham dự và làm nên hiệu quả Hội thảo

Hòa thượng nhấn mạnh, Đền – Chùa Hoành Nha Chính không chỉ là một địa chỉ tín ngưỡng lâu đời mà còn là nơi kết tinh trí tuệ, chiều sâu văn hóa Phật giáo và bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Mỗi pho tượng, mỗi mái đao, nền móng, văn bia và lớp trầm tích văn hóa nơi đây đều góp phần kể lại câu chuyện về đời sống tâm linh, đạo lý uống nước nhớ nguồn và sức sống bền bỉ của cộng đồng làng xã Việt Nam.
Trong không khí trang nghiêm, gần gũi, Hòa thượng gửi lời kính chúc các chư tôn đức, tăng ni cùng toàn thể quý vị đại biểu thân tâm an lạc, sức khỏe, bình an, hạnh phúc; chúc hội thảo thành công tốt đẹp, đóng góp thêm những nhận thức mới và những luận cứ khoa học thiết thực cho việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc.

Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình tặng hoa chúc mừng Hội thảo.

Lời chào mừng ấy như một nhịp cầu nối không gian tâm linh của di tích với chiều sâu khoa học của hội thảo. Bởi lịch sử không chỉ nằm trong những bộ chính sử, những trang gia phả hay hiện vật khảo cổ; lịch sử còn hiện hữu trong ký ức cộng đồng, trong phong tục, tín ngưỡng, lễ hội và trong chính những ngôi đền, ngôi chùa đã bền bỉ đứng cùng năm tháng.
Dự hội thảo có Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đức Cường – Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; Nghệ sĩ Nhân dân Lê Tiến Thọ – Viện trưởng Viện Nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc; Hòa thượng Thích Tâm Thiệu – Chủ tịch Hội đồng các dòng họ Việt Nam tỉnh Ninh Bình; đại diện Họ Trần khu vực Nam Định, tỉnh Ninh Bình; lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; lãnh đạo một số xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Nghệ sĩ Nhân dân Lê Tiến Thọ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc phát biểu khai mạc Hội thảo.

Hội thảo còn quy tụ đông đảo học giả, nhà khoa học, nhà nghiên cứu thuộc các lĩnh vực lịch sử, văn hóa, khảo cổ học, văn học, nghệ thuật đến từ nhiều cơ quan nghiên cứu, trường đại học và địa phương trong cả nước.
Bốn cán bộ, nhân viên của Tạp chí Tinh hoa Đất Việt, do Nhà báo Bùi Công Phiếu – Tổng Biên tập và Nhà báo Trần Miêu – Phó Tổng Biên tập dẫn đầu, trực tiếp tham dự, ghi nhận và phản ánh các nội dung của hội thảo.
Một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc
Phát biểu khai mạc, Nghệ sĩ Nhân dân Lê Tiến Thọ khẳng định: Trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, triều đại nhà Trần (1226–1400) là một mốc son chói lọi.
Đó là thời đại mà ý chí tự chủ, tinh thần đại đoàn kết và sức mạnh toàn dân được hun đúc, phát huy đến đỉnh cao. Ba lần đánh bại quân xâm lược Nguyên – Mông không chỉ là những chiến công quân sự lẫy lừng mà còn là minh chứng cho bản lĩnh, trí tuệ Việt Nam; cho nghệ thuật tổ chức, quản trị quốc gia; cho sự đồng lòng giữa triều đình với muôn dân trong những thời khắc vận mệnh đất nước đứng trước thử thách lớn lao.

Tổng Biên tập Bùi Công Phiếu; Phó Tổng biên tập Trần Miêu - Tạp chí Tinh hoa Đất Việt trao tặng tấm hình lưu niệm Hòa thượng Thích Tâm Thiệu.

Nhưng dấu ấn của Vương triều Trần không chỉ được tạo dựng bằng gươm giáo và những chiến thắng trên chiến trường. Đây còn là thời kỳ chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế, tư tưởng, văn hóa, giáo dục, văn học, nghệ thuật và kiến trúc. Tinh thần nhập thế của Phật giáo, tư tưởng thân dân, trọng dụng hiền tài cùng khí phách khoáng đạt của con người thời Trần đã góp phần tạo nên một nền văn hóa Đại Việt giàu bản sắc và sức sống.

Đại diện các đại biểu dòng họ về dự và trao tặng lẵng hoa tới Hội thảo

Nhắc đến Vương triều Trần cũng là nhắc đến những vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi phát tích, dựng nghiệp, xây dựng hậu cứ và lưu giữ nhiều công trình quân sự, tín ngưỡng, tôn giáo có ý nghĩa chiến lược. Trong đó, Ninh Bình, Nam Định và Hà Nam – nay cùng nằm trong không gian hành chính của tỉnh Ninh Bình – tạo thành một vùng văn hóa, lịch sử liên kết đặc biệt, chứa đựng nhiều tầng di sản quý báu gắn với quá trình hình thành, xây dựng và phát triển của triều Trần.

Toàn cảnh các đại biểu dự Hội thảo tại hội trường.

Bởi vậy, việc tổ chức hội thảo ngay trên vùng đất giàu trầm tích lịch sử này mang một ý nghĩa riêng. Những vấn đề được trình bày không chỉ là sự khảo cứu về quá khứ, mà còn là cuộc trở về nguồn cội, tìm lại những mạch ngầm văn hóa đã bồi đắp nên cốt cách và tâm hồn dân tộc.
Di sản hiện lên từ sử liệu và lòng người
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung phân tích vai trò của ba vùng đất Ninh Bình, Nam Định và Hà Nam trong tiến trình hình thành, xây dựng, bảo vệ và phát triển Vương triều Trần. Từ những nguồn sử liệu thành văn đến kết quả khảo cổ học; từ hệ thống di tích, di vật, hiện vật còn được lưu giữ đến ký ức dân gian, tín ngưỡng và lễ hội truyền thống, các tham luận đã góp phần làm sáng rõ hơn không gian lịch sử rộng lớn của thời Trần.

Đại biểu báo cáo tham luận tại Hội thảo

Nhiều ý kiến đi sâu nghiên cứu các trung tâm tín ngưỡng, tôn giáo; hệ thống lăng mộ, đền, chùa; các công trình kiến trúc, nghệ thuật dân gian và lễ hội truyền thống mang đậm dấu ấn Vương triều Trần. Mỗi cứ liệu được công bố, mỗi vấn đề được trao đổi lại mở ra thêm một góc nhìn về chiều sâu văn hóa của vùng đất, đồng thời cho thấy sức lan tỏa bền bỉ của di sản nhà Trần trong đời sống cộng đồng.
Có những dấu tích đã trải qua mưa nắng, chiến tranh và những biến thiên của lịch sử. Có những con người, sự kiện thời đại triều Trần chỉ còn lại trong tâm thức, trong dấu tích trên văn bia... Nhưng khi được soi chiếu bằng phương pháp khoa học và đặt trong mối liên hệ tổng thể, những dấu tích tưởng như rời rạc ấy lại cùng cất lên tiếng nói của lịch sử.

Đoàn chủ tọa Hội thảo

Và điều đáng quý hơn, phía sau những di sản vật thể còn là một kho tàng di sản tinh thần được nhân dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đó là sự tôn kính đối với tiền nhân; là niềm tự hào về Hào khí Đông A; là đạo lý gắn kết gia đình, dòng họ với quê hương, đất nước; là ý thức bảo vệ từng mái đền, ngôi chùa, lễ hội và phong tục của cộng đồng.
Đưa di sản bước vào đời sống đương đại
Hội thảo là hoạt động khoa học trọng điểm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 800 năm sáng lập Vương triều Trần. Đây là dịp tổng kết, đánh giá một cách toàn diện, hệ thống và khoa học về vai trò, vị thế cùng những giá trị đặc sắc của triều Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc và lịch sử khu vực.
Từ kết quả nghiên cứu và những ý kiến trao đổi, các nhà khoa học đề xuất tăng cường sự liên kết giữa các địa phương trong công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị hệ thống di sản Vương triều Trần; từng bước xây dựng các tuyến, điểm du lịch văn hóa, lịch sử, tâm linh kết nối những di tích tiêu biểu trên địa bàn.

Nữ đại biểu nhà khoa học tham luận tại Hội thảo

Cùng với đó là yêu cầu đẩy mạnh nghiên cứu, sưu tầm, kiểm kê và số hóa tư liệu; xây dựng hệ thống dữ liệu khoa học phục vụ lâu dài cho công tác nghiên cứu, giáo dục và quảng bá di sản. Những giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và nghệ thuật kiến trúc cần được giới thiệu bằng nhiều hình thức sinh động, hấp dẫn, phù hợp với công chúng hiện đại, nhất là thế hệ trẻ.
Khi được bảo tồn đúng hướng và khai thác hợp lý, di sản không chỉ là ký ức của quá khứ mà còn có thể trở thành nguồn lực cho hiện tại, góp phần xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc, tạo sinh kế cho cộng đồng và thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững của tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn mới.

Các chư tôn đức và các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm

Song điều đọng lại sâu sắc nhất tại hội thảo có lẽ không chỉ nằm ở những phát hiện, những tư liệu hay các giải pháp chuyên môn. Từ câu chuyện của Vương triều Trần, các đại biểu cùng hướng tới những giá trị vẫn còn nguyên ý nghĩa tham chiếu đối với hôm nay: ý chí độc lập, tự chủ; tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc; tư duy quản trị quốc gia tiết kiệm, hiệu quả; đạo đức công vụ; trách nhiệm nêu gương, dẫn dắt của người đứng đầu và sự kết hợp hài hòa giữa sức mạnh vật chất với sức mạnh tinh thần.
Tám thế kỷ đã trôi qua kể từ mùa xuân năm 1226, nhưng bài học về việc quy tụ lòng dân, trọng dụng hiền tài, đặt lợi ích quốc gia – dân tộc lên trên hết vẫn chưa bao giờ cũ. Chính những giá trị ấy đã tạo nên sức mạnh giúp Đại Việt vượt qua thử thách, làm nên ba lần chiến thắng quân Nguyên – Mông và dựng xây một thời đại rực rỡ trong lịch sử dân tộc.
Hội thảo vì thế còn góp phần cung cấp những luận cứ khoa học phục vụ việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy di sản lịch sử – văn hóa gắn với Vương triều Trần; đồng thời làm phong phú thêm nguồn tư liệu cho công tác giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Tộc phả các thế hệ Vua Họ Trần

Ngoài trời, mưa thu vẫn rơi nhẹ trên mái ngói cổ Đền – Chùa Hoành Nha Chính. Những dải cờ hội khẽ lay trong gió biển. Dòng đại biểu rời hội trường nhưng câu chuyện về một triều đại hiển hách vẫn còn tiếp nối trong từng cuộc trao đổi, từng trang tham luận và trong niềm tự hào ánh lên trên mỗi gương mặt.

Bằng Vinh danh Hoà thượng Thích Tâm Thiệu của Viện Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hoá dân tộc

Từ không gian văn hóa linh thiêng ấy, lịch sử như được đánh thức, bước ra khỏi những pho sử cũ để cùng đối thoại với hôm nay. Và giữa mùa thu Hoành Nha, Ninh Bình Hào khí Đông A một lần nữa ngân vang – không chỉ như tiếng vọng của tám thế kỷ hào hùng, mà còn như lời nhắc nhở mỗi người Việt Nam về trách nhiệm gìn giữ di sản, itếp nối truyền thống và chung sức dựng xây đất nước trường tồn, hưng thịnh.

Minh Thái - Trọng Hiếu

Bình luận

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

                      
                         Lễ hội Trung thu phố cổ năm 2026: Lung linh mùa trăng giữa lòng di sản
                      Tối 11/9, không gian cổ kính trước cửa chợ Đồng Xuân bỗng bừng sáng và rộn rã hơn thường lệ khi UBND phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) chính...

                         ĐÈN ÔNG SAO - KÝ ỨC ÁNH SÁNG MỖI DỊP TRUNG THU VỀ
                          Khi cơn gió heo may chớm thổi mang theo không khí se lạnh của mùa thu, đâu đó trên những góc phố lại vang lên giai điệu quen thuộc:...

                         BÁNH TRỨNG KIẾN CAO BẰNG - DẤU ẤN ẨM THỰC GIỮA ĐẠI NGÀN ĐÔNG BẮC
                          Trong dòng chảy vô tận của ẩm thực dân gian Việt Nam, có những món ăn sinh ra không phải để nuôi sống con người trong những ngày giáp...

                         Hà Tĩnh: Nhà thờ Phạm Huy đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh.
                          Ngày 26/8/2026, UBND xã Đức Thọ phối hợp cùng dòng họ Phạm long trọng tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa...

                         Từ Tuyên ngôn Độc lập đến Di chúc của Người
                          Ngày Quốc khánh luôn là một ngày lễ lớn đối với mọi quốc gia trên thế giới. Riêng đối với dân tộc Việt Nam, ngày Quốc khánh...