Văn hoá truyền thống

Nỗi niềm nhân dân Gia Thượng: Báu vật còn đó, mái đình nơi đâu?

Thứ ba , 10/02/2026 | 10:20 GMT+7

Dẫu ngôi đình cổ đã bị san lấp bởi biến thiên lịch sử, nhưng tại làng Gia Thượng (nay thuộc Tổ dân số 4, thị trấn Quang Minh, huyện Mê Linh, TP. Hà Nội), mạch nguồn văn hóa chưa bao giờ đứt gãy. Giữa nhịp sống của đô thị hóa mạnh mẽ, gia đình ông Đỗ Ngọc Giáp cùng nhân dân nơi đây vẫn đang lặng lẽ canh giữ một kho tàng di sản quý báu: từ bản Thần tích, Thần sắc niên hiệu Bảo Đại thứ 13 (1938), văn bia năm 1940 đến những hiện vật thờ tự cổ như mâm bồng đồng cỡ đại, choé gốm, bát hương... Tất cả không chỉ là minh chứng cho sự tồn tại của một ngôi đình bề thế phụng thờ các vị công thần có công giúp nước, mà còn là tiếng vọng khẩn thiết của nhân dân về việc xin cấp lại quỹ đất để phục dựng một địa điểm tâm linh, trả lại linh hồn và bản sắc văn hóa cho làng quê kinh kỳ xưa.

Những báu vật "ngủ yên"
Trong căn nhà của ông Đỗ Ngọc Giáp – một người con của làng Gia Thượng, thứ quý giá nhất không phải là tiện nghi, mà là một kho tàng di sản của làng. Đáng chú ý nhất là tấm văn bia lập ngày 2/2 năm Canh Thìn (niên hiệu Bảo Đại thứ 15 - 1940). Đây là bản thông điệp bằng đá của cha ông, ghi lại những sự kiện quan trọng và sự đóng góp của nhân dân cho ngôi đình làng trước đây.

Hình ảnh: Văn bia lập ngày 02 tháng 2 năm Canh Thìn

Bên cạnh văn bia, những hiện vật như chóe gốm, bát hương gốm và bộ mâm bồng bằng đồng cỡ đại vẫn được gia đình giữ gìn nguyên vẹn. Sự hiện diện của chiếc mâm bồng đồng kích thước lớn cùng các đồ thờ tự cổ không chỉ minh chứng cho sự sầm uất, bề thế của đình làng Gia Thượng xưa mà còn cho thấy ý thức bảo tồn di sản cực kỳ cẩn trọng của người dân, bất chấp những giai đoạn khó khăn nhất của lịch sử.

Hình ảnh: Choé gốm, bát hương, mâm bồng được gìn giữ nguyên vẹn

Thần tích, Thần sắc: Khế ước văn hóa ngàn năm

Đặc biệt, gia đình ông Đỗ Ngọc Giáp còn lưu giữ bản Thần tích - Thần sắc được sao lại vào năm 1938. Theo tài liệu này, làng Gia Thượng vốn phụng thờ các vị đại vương họ Trương (Trương Hồng, Trương Hát, Trương Lừng) và vị Bản thổ họ Dương (Như Ý Đại vương). Đây không chỉ là những nhân vật huyền thoại, mà là những vị tướng có công lao hiển hách, giúp Triệu Quang Phục đánh quân Lương, âm phù giúp vua Lê Đại Hành phá tan quân Tống trên sông Như Nguyệt năm 981. Đặc biệt, trang văn bản còn nhắc đến bài thơ thần "Nam quốc sơn hà" vang lên bên sông Như Nguyệt, khẳng định chủ quyền dân tộc. Việc các triều đại từ Tiền Lý, Lê, Trần đến thời Nguyễn đều ban sắc phong cho thấy tầm vóc tâm linh to lớn của các vị thần tại Gia Thượng.

Nỗi niềm và khát vọng hồi sinh mạch ngầm văn hóa

Trái ngược với sự bề thế được ghi chép trong Thần tích, thực tại của di sản làng Gia Thượng lại khiến bất cứ ai ghé thăm cũng phải chạnh lòng. Trên nền đất cũ nơi mái đình xưa từng tọa lạc, những nếp nhà dân sinh đã mọc lên san sát từ lâu do biến thiên của thời gian và lịch sử. Hệ quả là toàn bộ linh hồn của làng – từ bản Thần tích sao lục năm 1938, tấm văn bia đá lập năm 1940 đến bộ mâm bồng đồng cỡ đại, chóe gốm và bát hương cổ – hiện vẫn đang phải "ở nhờ" trong không gian của gia đình ông Giáp. Những hiện vật quý giá này vốn thuộc về cộng đồng, nay lại thiếu đi một không gian thờ tự trang trọng đúng với tầm vóc của các vị công thần từng được nhiều triều đại sắc phong. "Cổ vật, thần tích chúng tôi còn giữ đủ, nhưng nơi rước các Ngài về thì vẫn còn là niềm mong mỏi", ông Đỗ Ngọc Giáp trải lòng.
Chính vì vậy, nguyện vọng xin cấp lại quỹ đất để phục dựng đình làng của nhân dân làng Gia Thượng không chỉ là một kiến nghị hành chính thông thường, mà là sự thôi thúc cấp bách từ tâm khảm của người dân thị trấn Quang Minh. Việc có được một địa điểm tâm linh chính thống là điều kiện tiên quyết để bảo tồn các bảo vật như văn bia và đồ đồng cổ khỏi sự bào mòn của thời gian và biến chuyển thời đại. Quan trọng hơn, ngôi đình tái lập sẽ trở thành điểm tựa tinh thần, nơi gắn kết tình làng nghĩa xóm thông qua các nghi lễ truyền thống, đồng cũng là sự tri ân muộn màng nhưng xứng đáng đối với các vị thần họ Trương, họ Dương đã được lịch sử ghi nhận trong Thần tích. Trả lại đất cho đình, cũng chính là trả lại vị thế cho lịch sử và giữ gìn bản sắc cho muôn đời con cháu mai sau.
Những đạo sắc phong hay tấm văn bia từ xa xưa không chỉ là tờ giấy hay tảng đá vô tri, chúng là "khế ước" mà cha ông để lại. Thiết nghĩ, các cơ quan chức năng cần sớm xem xét hồ sơ, thẩm định giá trị của kho tàng hiện vật này để có phương án bố trí quỹ đất phục dựng. Dựng lại mái đình là rước lại linh hồn của làng về đúng vị trí của nó, nhằm khẳng định rằng: Trong hành trình vươn mình ra biển lớn của đất nước, văn hóa chính là chiếc neo giữ cho bản sắc dân tộc không bị mai một trước những sóng gió của thời đại.

Dương Chức

Bình luận

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

                      
                         Hoạ sĩ Lê Duy Ứng – Dâng trọn thanh xuân cho Tổ quốc và nghệ thuật
                          Từ chiến hào Quảng Trị đến không gian sáng tạo, từ bức tranh vẽ bằng máu trong khoảnh khắc sinh tử đến tác phẩm điêu khắc được hoàn...

                         Người thắp lên tình yêu thương
                          Ở những bệnh viện tuyến cuối, Tết không đến bằng tiếng pháo hay mâm cơm sum họp, mà bằng các ca trực kéo dài, những cuộc hội chẩn...

                         Giữ Tết cho người bệnh !
                          Khi nhiều gia đình đã bắt đầu thu xếp hành lý trở về sum họp, thì ở Bệnh viện Trung ương Bạch Mai, những ca trực vẫn nối dài, ánh...

                         “MẸ TÂM NGUYỄN – NGƯỜI TÁI SINH CUỘC ĐỜI TÔI” 
                          Trong cuộc đời mỗi con người, có những ân tình lớn đến mức không thể đo bằng lời. Người xưa dạy:“Ơn cứu mạng, muôn đời khó trả;...

                         LƯƠNG Y NGUYỄN VĂN TRIỆU – NGƯỜI GIỮ LỬA ĐÔNG Y TỪ TẤM LÒNG THIỆN NGUYỆN Ở HƯNG YÊN
                      Hơn 35 năm gắn bó với nghề, Lương y Nguyễn Văn Triệu – Chủ tịch Hội Đông y xã Lạc Đạo,  tỉnh Hưng Yên  đã trở thành điểm tựa của biết...