Văn hoá phát triển
NGHỆ NHÂN ĐỖ ĐÌNH LĂNG – NGƯỜI CHẮP CÁNH SƠN MÀI HẠ THÁI RA THẾ GIỚI
Thứ năm ,
09/04/2026 |
09:44 GMT+7
Sinh những năm đầu của thập kỷ sáu mươi thế kỷ trước, lớn lên từ làng nghề Hạ Thái – nơi từng lớp sơn, từng nét mài đã trở thành ký ức văn hóa của bao thế hệ – Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng không chỉ kế thừa truyền thống, mà còn bền bỉ mở lối, đưa sơn mài Việt Nam bước ra thị trường quốc tế bằng chính bản lĩnh của một người lính và khát vọng của một người làm nghề.
Từ người lính trở về… giữ lửa làng nghề
Sinh trưởng trong cái nôi của nghề sơn mài, kế thừa từ một gia đình có truyền thống làm nghề, nơi những hoành phi câu đối, đồ thờ cúng đã tồn tại hàng trăm năm, ông Đỗ Đình Lăng sớm thấm đẫm “hơi thở” của nghề. Từ nhỏ, ông đã được cụ nội Đỗ Văn Chắt dạy dỗ làm nghề, người quyết định quay lại quê hương thành lập nhóm sơn mài sau khi người Pháp rút đi (sau này là Hợp tác xã Bình Minh). Nhưng hành trình cuộc đời ông không đi theo một đường thẳng.
Học xong phổ thông, ông nhập ngũ, được rèn luyện trong môi trường Quân đội, đặc biệt tại Trường Hạ sĩ quan Đặc công – nơi hun đúc ý chí thép và tinh thần vượt khó. Chính những năm tháng ấy đã tạo nên một Đỗ Đình Lăng bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám bước qua những ngã rẽ khắc nghiệt của thời cuộc.
Rời quân ngũ, ông công tác trong ngành công thương tỉnh Hà Sơn Bình (sau là Hà Tây, rồi Hà Nội); làm việc tại công ty Xuất nhập khẩu của tỉnh, quản lý đúng ngành hàng thủ công mỹ nghệ của các Hợp tác xã. Công việc đã tạo điều kiện giúp ông hiểu rõ các thế mạnh của các vùng quê trong tỉnh có các làng nghề truyền thống. Nhưng biến động kinh tế sau năm 1991 – khi hệ thống xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ gặp nhiều khó khăn – đã buộc ông phải lựa chọn một con đường mới.
Rời bỏ biên chế nhà nước – một quyết định không dễ dàng – ông trở về với nghề, với làng, với chính căn cốt của mình. Đó không chỉ là sự mưu sinh. Đó là một cuộc trở về để “giữ lửa”.
Sinh trưởng trong cái nôi của nghề sơn mài, kế thừa từ một gia đình có truyền thống làm nghề, nơi những hoành phi câu đối, đồ thờ cúng đã tồn tại hàng trăm năm, ông Đỗ Đình Lăng sớm thấm đẫm “hơi thở” của nghề. Từ nhỏ, ông đã được cụ nội Đỗ Văn Chắt dạy dỗ làm nghề, người quyết định quay lại quê hương thành lập nhóm sơn mài sau khi người Pháp rút đi (sau này là Hợp tác xã Bình Minh). Nhưng hành trình cuộc đời ông không đi theo một đường thẳng.
Học xong phổ thông, ông nhập ngũ, được rèn luyện trong môi trường Quân đội, đặc biệt tại Trường Hạ sĩ quan Đặc công – nơi hun đúc ý chí thép và tinh thần vượt khó. Chính những năm tháng ấy đã tạo nên một Đỗ Đình Lăng bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám bước qua những ngã rẽ khắc nghiệt của thời cuộc.
Rời quân ngũ, ông công tác trong ngành công thương tỉnh Hà Sơn Bình (sau là Hà Tây, rồi Hà Nội); làm việc tại công ty Xuất nhập khẩu của tỉnh, quản lý đúng ngành hàng thủ công mỹ nghệ của các Hợp tác xã. Công việc đã tạo điều kiện giúp ông hiểu rõ các thế mạnh của các vùng quê trong tỉnh có các làng nghề truyền thống. Nhưng biến động kinh tế sau năm 1991 – khi hệ thống xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ gặp nhiều khó khăn – đã buộc ông phải lựa chọn một con đường mới.
Rời bỏ biên chế nhà nước – một quyết định không dễ dàng – ông trở về với nghề, với làng, với chính căn cốt của mình. Đó không chỉ là sự mưu sinh. Đó là một cuộc trở về để “giữ lửa”.
.JPG)
Nghệ nhân sơn mài Đỗ Đình Lăng
Bản lĩnh người thợ – tư duy của người làm kinh tế
Những ngày đầu tự lập, ông đối diện với muôn vàn khó khăn: vốn liếng hạn hẹp, mặt bằng thiếu thốn, lao động chưa ổn định. Nhưng chính trong gian khó ấy, một hướng đi mới đã hình thành.
Ông đã sáng kiến gom thợ lành nghề làm tập trung, định hướng lấy sản phẩm sơn mài truyền thống làm mục tiêu phát triển bởi tính chất đặc sắc của sản phẩm truyền thống. Thời điểm đó, ông cũng định hướng phải tìm thị trường đầu ra, xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài. Lấy sản phẩm sơn mài truyền thống: quy trình làm và nguyên liệu, các công đoạn sản xuất đặc biệt kết hợp với họa tiết thị hiếu của nước ngoài đã tạo ra rất nhiều sản phẩm phù hợp cung cấp cho thị trường.
Tận dụng chủ trương đổi mới và sự phát triển của cụm công nghiệp làng nghề Hạ Thái, ông từng bước xây dựng cơ sở sản xuất, mở rộng quy mô lên tới 3.000m² – một không gian vừa sản xuất, vừa tập kết, đóng gói, xuất khẩu.
Hơn 20 năm gắn bó với nghề, đặc biệt từ những năm 2000 đến sau 2010, là giai đoạn đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của cá nhân ông và doanh nghiệp. Công ty TNHH Làng Việt và Hòn ngọc Viễn Đông của ông tới nay đã rất thành công gây dựng thương hiệu tại nhiều thị trường nước ngoài; đồng thời hình thành một số xưởng sản xuất quy mô nhỏ tại các làng nghề.
Không đi theo lối mòn, Nghệ nhân Giám đốc Đỗ Đình Lăng đã lựa chọn con đường sáng tạo: kết nối – đổi mới – hội nhập.
Ông không làm nghề một mình. Ông đã biết “liên kết” nghề, giữa Sơn mài Hạ Thái với sừng Thụy Ứng; với mây tre đan Phú Nghĩa, rồi các làng nghề ở Lưu Hoàng, Đại Cường, Phú Yên, Cầu Giẽ… Các xưởng kết hợp sơn mài Hạ Thái – khảm trai Chuyên Mỹ tạo ra các mẫu mã đa dạng, đa chủng loại ứng dụng vào nhiều lĩnh vực trang trí và đời sống hàng ngày. Từ đó, mỗi sản phẩm không chỉ mang dấu ấn của một làng nghề, mà là kết tinh của cả một vùng văn hóa thủ công.
Nếu trước đây sơn mài chủ yếu là những sản phẩm nhỏ, mang tính truyền thống, thì ông mạnh dạn phát triển các dòng sản phẩm lớn: bàn, ghế, gương… với thiết kế tinh giản, nhưng hiện đại, sang trọng phù hợp với thị hiếu phương Tây.
Một sự thay đổi tưởng như nhỏ – nhưng chính là bước ngoặt để hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam bước vào những không gian sống đương đại trên thế giới.
Những ngày đầu tự lập, ông đối diện với muôn vàn khó khăn: vốn liếng hạn hẹp, mặt bằng thiếu thốn, lao động chưa ổn định. Nhưng chính trong gian khó ấy, một hướng đi mới đã hình thành.
Ông đã sáng kiến gom thợ lành nghề làm tập trung, định hướng lấy sản phẩm sơn mài truyền thống làm mục tiêu phát triển bởi tính chất đặc sắc của sản phẩm truyền thống. Thời điểm đó, ông cũng định hướng phải tìm thị trường đầu ra, xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài. Lấy sản phẩm sơn mài truyền thống: quy trình làm và nguyên liệu, các công đoạn sản xuất đặc biệt kết hợp với họa tiết thị hiếu của nước ngoài đã tạo ra rất nhiều sản phẩm phù hợp cung cấp cho thị trường.
Tận dụng chủ trương đổi mới và sự phát triển của cụm công nghiệp làng nghề Hạ Thái, ông từng bước xây dựng cơ sở sản xuất, mở rộng quy mô lên tới 3.000m² – một không gian vừa sản xuất, vừa tập kết, đóng gói, xuất khẩu.
Hơn 20 năm gắn bó với nghề, đặc biệt từ những năm 2000 đến sau 2010, là giai đoạn đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của cá nhân ông và doanh nghiệp. Công ty TNHH Làng Việt và Hòn ngọc Viễn Đông của ông tới nay đã rất thành công gây dựng thương hiệu tại nhiều thị trường nước ngoài; đồng thời hình thành một số xưởng sản xuất quy mô nhỏ tại các làng nghề.
Không đi theo lối mòn, Nghệ nhân Giám đốc Đỗ Đình Lăng đã lựa chọn con đường sáng tạo: kết nối – đổi mới – hội nhập.
Ông không làm nghề một mình. Ông đã biết “liên kết” nghề, giữa Sơn mài Hạ Thái với sừng Thụy Ứng; với mây tre đan Phú Nghĩa, rồi các làng nghề ở Lưu Hoàng, Đại Cường, Phú Yên, Cầu Giẽ… Các xưởng kết hợp sơn mài Hạ Thái – khảm trai Chuyên Mỹ tạo ra các mẫu mã đa dạng, đa chủng loại ứng dụng vào nhiều lĩnh vực trang trí và đời sống hàng ngày. Từ đó, mỗi sản phẩm không chỉ mang dấu ấn của một làng nghề, mà là kết tinh của cả một vùng văn hóa thủ công.
Nếu trước đây sơn mài chủ yếu là những sản phẩm nhỏ, mang tính truyền thống, thì ông mạnh dạn phát triển các dòng sản phẩm lớn: bàn, ghế, gương… với thiết kế tinh giản, nhưng hiện đại, sang trọng phù hợp với thị hiếu phương Tây.
Một sự thay đổi tưởng như nhỏ – nhưng chính là bước ngoặt để hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam bước vào những không gian sống đương đại trên thế giới.
Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng được UBND TP. Hà Nội trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội
Khi sản phẩm là câu chuyện của văn hóa Việt
Điểm đáng quý ở Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng không chỉ là năng lực sản xuất, mà là cách ông “kể chuyện” qua từng sản phẩm. 100% nguyên liệu trong nước – từ tre, gỗ, sơn đến các chất kết dính hữu cơ – không chỉ giúp giảm giá thành, mà còn giữ trọn bản sắc. Những người thợ lớn tuổi – những “báu vật sống” của làng nghề – vẫn được ông trân trọng, tạo điều kiện để tiếp tục sáng tạo.
Cùng với đó, ông đã ứng dụng khoa học cải tiển kỹ thuật nâng cao năng suất bằng máy móc thiết bị: cơ giới hóa vào một số công đoạn như sơn, đánh bóng… nhưng vẫn giữ được “linh hồn thủ công” – điều làm nên giá trị của sơn mài.
Đó là sự cân bằng hiếm có: Giữa truyền thống và hiện đại. Giữa thủ công và công nghệ. Giữa bản sắc và thị trường.
Vươn ra thế giới – từ làng nghề Hạ Thái
Từ một cơ sở sản xuất làng nghề, sản phẩm của ông đã có mặt trong chuỗi bán lẻ toàn cầu của Mỹ, châu Âu, châu Úc, Nam Phi…; có thể kể đến một vài những tập đoàn lớn như Ross, TJX….
Thị trường Mỹ chiếm tới 50–60% sản lượng xuất khẩu. Bên cạnh đó là thị trường Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nhật Bản, Hàn Quốc…Mỗi năm, hàng trăm nghìn sản phẩm được xuất đi, mang về doanh thu khoảng một triệu USD.
Nhưng điều đáng nói không chỉ là con số. Mỗi sản phẩm ấy đều mang theo một phần hồn Việt. Mang theo câu chuyện của một làng nghề. Mang theo bàn tay, mồ hôi và niềm tự hào của những người thợ.
Người nghệ nhân và nỗi trăn trở với nghề
Không dừng lại ở sản xuất, Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng còn mang trong mình một tâm thế khác: Tâm thế của người giữ nghề.
Ông xây dựng các phân xưởng vệ tinh tại nhiều làng nghề, tạo việc làm cho người lao động ngay tại quê hương. Những người không thể làm việc tại khu công nghiệp vẫn có thu nhập, vẫn gắn bó với nghề.
Với ông, giữ nghề không chỉ là giữ kỹ thuật – mà là giữ con người. Ông cũng đặc biệt quan tâm đến thế hệ trẻ – những người sẽ tiếp nối nghề trong tương lai. Việc truyền dạy, định hướng không chỉ là trách nhiệm, mà là một sứ mệnh.
Và trong sâu thẳm, ông vẫn đau đáu một điều: xác định rõ Tổ nghề, xây dựng một không gian thờ Tổ – nơi kết nối truyền thống, tri ân tiền nhân và trở thành điểm đến văn hóa, du lịch của làng nghề. Đó không chỉ là một công trình vật chất. Đó là nơi “neo giữ ký ức” về làng nghề sơn mài Hạ Thái.
Điểm đáng quý ở Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng không chỉ là năng lực sản xuất, mà là cách ông “kể chuyện” qua từng sản phẩm. 100% nguyên liệu trong nước – từ tre, gỗ, sơn đến các chất kết dính hữu cơ – không chỉ giúp giảm giá thành, mà còn giữ trọn bản sắc. Những người thợ lớn tuổi – những “báu vật sống” của làng nghề – vẫn được ông trân trọng, tạo điều kiện để tiếp tục sáng tạo.
Cùng với đó, ông đã ứng dụng khoa học cải tiển kỹ thuật nâng cao năng suất bằng máy móc thiết bị: cơ giới hóa vào một số công đoạn như sơn, đánh bóng… nhưng vẫn giữ được “linh hồn thủ công” – điều làm nên giá trị của sơn mài.
Đó là sự cân bằng hiếm có: Giữa truyền thống và hiện đại. Giữa thủ công và công nghệ. Giữa bản sắc và thị trường.
Vươn ra thế giới – từ làng nghề Hạ Thái
Từ một cơ sở sản xuất làng nghề, sản phẩm của ông đã có mặt trong chuỗi bán lẻ toàn cầu của Mỹ, châu Âu, châu Úc, Nam Phi…; có thể kể đến một vài những tập đoàn lớn như Ross, TJX….
Thị trường Mỹ chiếm tới 50–60% sản lượng xuất khẩu. Bên cạnh đó là thị trường Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nhật Bản, Hàn Quốc…Mỗi năm, hàng trăm nghìn sản phẩm được xuất đi, mang về doanh thu khoảng một triệu USD.
Nhưng điều đáng nói không chỉ là con số. Mỗi sản phẩm ấy đều mang theo một phần hồn Việt. Mang theo câu chuyện của một làng nghề. Mang theo bàn tay, mồ hôi và niềm tự hào của những người thợ.
Người nghệ nhân và nỗi trăn trở với nghề
Không dừng lại ở sản xuất, Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng còn mang trong mình một tâm thế khác: Tâm thế của người giữ nghề.
Ông xây dựng các phân xưởng vệ tinh tại nhiều làng nghề, tạo việc làm cho người lao động ngay tại quê hương. Những người không thể làm việc tại khu công nghiệp vẫn có thu nhập, vẫn gắn bó với nghề.
Với ông, giữ nghề không chỉ là giữ kỹ thuật – mà là giữ con người. Ông cũng đặc biệt quan tâm đến thế hệ trẻ – những người sẽ tiếp nối nghề trong tương lai. Việc truyền dạy, định hướng không chỉ là trách nhiệm, mà là một sứ mệnh.
Và trong sâu thẳm, ông vẫn đau đáu một điều: xác định rõ Tổ nghề, xây dựng một không gian thờ Tổ – nơi kết nối truyền thống, tri ân tiền nhân và trở thành điểm đến văn hóa, du lịch của làng nghề. Đó không chỉ là một công trình vật chất. Đó là nơi “neo giữ ký ức” về làng nghề sơn mài Hạ Thái.
Gia đình, người thân chúc mừng nghệ nhân Đỗ Đình Lăng được trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội
Hướng tới tương lai – con đường của sản phẩm xanh
Trong bối cảnh thế giới ngày càng coi trọng phát triển bền vững, Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng đã sớm chuyển mình. Ông nghiên cứu, đưa các nguyên liệu tự nhiên như bèo, tre, vật liệu sinh thái vào sản phẩm; đồng thời thay đổi mẫu mã để phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh trên toàn thế giới giai đoạn 2026–2030.
Một lần nữa, ông cho thấy: Người làm nghề truyền thống – nếu biết đổi mới – không hề đứng ngoài dòng chảy của thời đại.
Từ một người lính trở về đời thường…Từ một cán bộ nhà nước rẽ lối…Đến một nghệ nhân – doanh nhân của làng nghề Hạ Thái…Hành trình của Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng là hành trình của bản lĩnh, của sáng tạo và của tình yêu nghề bền bỉ.
Ở ông, người ta thấy một điều rất rõ: Giữ nghề – không phải là giữ nguyên quá khứ, mà là làm cho quá khứ sống được trong hiện tại và bước tiếp hướng tương lai./.
Trong bối cảnh thế giới ngày càng coi trọng phát triển bền vững, Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng đã sớm chuyển mình. Ông nghiên cứu, đưa các nguyên liệu tự nhiên như bèo, tre, vật liệu sinh thái vào sản phẩm; đồng thời thay đổi mẫu mã để phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh trên toàn thế giới giai đoạn 2026–2030.
Một lần nữa, ông cho thấy: Người làm nghề truyền thống – nếu biết đổi mới – không hề đứng ngoài dòng chảy của thời đại.
Từ một người lính trở về đời thường…Từ một cán bộ nhà nước rẽ lối…Đến một nghệ nhân – doanh nhân của làng nghề Hạ Thái…Hành trình của Nghệ nhân Đỗ Đình Lăng là hành trình của bản lĩnh, của sáng tạo và của tình yêu nghề bền bỉ.
Ở ông, người ta thấy một điều rất rõ: Giữ nghề – không phải là giữ nguyên quá khứ, mà là làm cho quá khứ sống được trong hiện tại và bước tiếp hướng tương lai./.
TRẦN MIÊU
Bình luận
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
HIỆP HỘI THỦ CÔNG MỸ NGHỆ VÀ LÀNG NGHỀ HÀ NỘI: KHẲNG ĐỊNH VAI TRÒ MÁI NHÀ CHUNG – MỞ HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
Ngày 25/3, tại Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt (xã Bát Tràng), Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng...
.jpg)
Nguyễn Văn Trọng: Người Âm Thầm Kết Nối Những Tấm Lòng Nhân Ái
Từ một tuổi thơ nghèo khó, anh Nguyễn Văn Trọng thấu hiểu hơn ai hết giá trị của sự sẻ chia. Bằng tấm lòng chân thành và tinh thần trách nhiệm...
.png)
Tấm gương cần cù lao động của người đàn ông khuyết tật xứ Mường
Giữa vùng đất xư Mường Hòa Bình còn nhiều khó khăn, câu chuyện về ông Bùi Văn Nhạc - một người khuyết tật bẩm sinh đã trở thành...
.jpg)
NGƯỜI PHỤ NỮ XỨ MƯỜNG VÀ KHÁT VỌNG "ĐÁNH THỨC" MẠCH NGẦM TÂM LINH GIỮA ĐÔI TRÔNG MANG
Giữa những nếp nhà sàn san sát của vùng đất xóm Trẹo 1, xã Mường Thàng, tỉnh Phú Thọ nay (trước đây là xã Nam Phong, huyện Cao...
.jpg)
TRỐNG ĐỒNG 99: NƠI NHỮNG BẢN TÌNH CA ĐƯỢC VIẾT TIẾP BẰNG NHỊP TRỐNG ĐAM MÊ
Giữa lòng phường Kiến An, TP Hải Phòng, có một không gian mà âm nhạc không chỉ để giải trí, mà là hơi thở, là ngôn ngữ của...
TIN TỨC - SỰ KIỆN
.png)
.jpg)
.jpg)
.png)
Đọc tạp chí in
Theo dòng sự kiện
