Văn hoá truyền thống

TRỜI MƯA, VỀ LÀNG THẠCH CHUNG VUI NGÀY HỘI

Thứ tư , 26/08/2026 | 14:08 GMT+7

Trời mưa khá nặng hạt, gió từng cơn quất ngang mặt đường. Nhưng về với hội đình Trong, làng Thạch, xã Tây Phương, Hà Nội, chúng tôi vẫn cảm nhận rõ một không khí ấm áp, trang nghiêm và thân tình. Dường như mưa chỉ làm ướt lối đi, chứ không thể làm vơi lòng thành kính của người dân trong ngày lễ Thánh Đức Tổ nghề bánh chè Lam xứ Đoài.

Sớm ngày 23/8, nhận được lời mời của Ban tổ chức lễ hội, Ban chấp hành Hội người cao tuổi di tích lịch sử đình Trong, chúng tôi đội mưa từ phường Chương Mỹ, ngược đường đê Đáy, cắt qua Đại lộ Thăng Long để kịp có mặt vào giờ hoàng đạo.
Từ xa, tiếng trống, tiếng chiêng đã vọng ra giữa màn mưa trắng xóa. Sân đình được dựng khung, căng bạt kiên cố nên các nghi thức của lễ hội vẫn diễn ra trang trọng uy linh. Người dân trong làng và khách thập phương về dự khá đông. Phía sân nhà văn hóa nối liền sân đình, những dãy rạp cũng đã được dựng lên ngay ngắn. Bộ phận hậu cần tất bật chuẩn bị cả trăm mâm cỗ để đón con em xa quê và khách gần xa cùng chung vui bữa cơm ngày hội.

Cụ Chủ tế cùng 2 bồi tế xiêm y chỉnh tề vào lễ Thánh

Đội chấp kích trai tráng trong sắc áo vàng, khăn vàng, thắt đai đỏ đứng nghiêm trang hai bên tả, hữu.

Sau lời khai mạc của đại diện Ban Tổ chức, phát biểu của đại diện Hội đồng họ Trương Việt Nam tiếng trống chiêng nổi lên, nghi lễ tế Thành hoàng làng được cử hành. Đội tế nam chỉnh tề trong những bộ áo dài xanh, đầu đội mũ cánh chuồn cùng màu. Đội chấp kích trai tráng trong sắc áo vàng, khăn vàng, thắt đai đỏ đứng nghiêm trang hai bên tả, hữu; phần lớn họ là những thanh niên, trung niên trai tráng của làng. Giữa đội hình ấy, Ông chủ tế áo đỏ, mũ cánh chuồn đỏ từng bước khoan thai, đĩnh đạc tiến vào trước án thờ.
Tuần hương, tuần trầu, rồi tuần rượu…lần lượt được tiến hành trong tiếng nhạc lễ, tiếng kèn, tiếng trống khi rộn rã tưng bừng, lúc trầm hùng, uy nghiêm. Các thành viên đội tế chia 2 hàng tả, hữu, cùng tiến vào hậu cung trước hương án dâng lễ. Mỗi bước chân, mỗi động tác đều theo đúng nghi thức truyền lại từ bao đời, gợi lên chiều sâu văn hóa và đạo lý uống nước nhớ nguồn của cộng đồng làng xã Việt Nam.
Ông Nguyễn Hữu Vân trong ban tổ chức, chia sẻ: Năm nay, mấy ngày hội đúng vào đợt mưa lớn. Chiều hôm trước, có đông đủ đại diện Đảng ủy, chính quyền, các ban ngành của xã, ban lãnh đạo thôn, cùng các bậc cao niên, các cụ ông các cụ bà, các ngành đoàn thể, tổ chức xã hội nghề nghiệp... tham dự. BTC buộc phải chỉ đạo đoàn rước kiệu đi quanh làng theo tuyến đường ngắn nhất. Dẫu vậy, đoàn rước vẫn bảo đảm đầy đủ nghi thức cổ truyền, trang nghiêm và thành kính.

Đại diện HĐ họ Trương toàn quốc về Lễ thánh – Ngài Trương Chủng tại Đình Trong làng Thạch.

Cán bộ Trung tâm thông tin xã Tây Phương về dự lễ hội vào lễ Thành hoàng làng.

Mưa vẫn rơi, nhưng người làng Thạch vẫn về với ngày lễ Thánh. Nhiều người đang làm ăn, sinh sống ở xa cũng thu xếp trở về. Người góp giọt dầu, nén hương, phát tâm công đức để tỏ lòng kính ngưỡng trước hết với bản cảnh Thành hoàng làng, Cụ tổ bánh chè lam...đồng thời giúp Ban Tổ chức chu toàn trong moi việc. Mỗi tấm lòng, dù nhiều hay ít, đều cho thấy đình làng vẫn là nơi neo giữ ký ức, nguồn cội và mối dây gắn kết bền chặt của cộng đồng.

"Theo thần tích và truyền tụng dân gian, Trương Chủng là vị tướng có công phò Lý Bí đánh đuổi quân Lương, góp phần dựng nên Nhà nước Vạn Xuân. Sau khi Ngài mất, nhân dân địa phương tôn thờ làm Thành hoàng. Qua nhiều thế hệ, chè lam trở thành lễ vật không thể thiếu trong những ngày hội tưởng niệm Ngài, bởi vậy người dân làng nghề kính ngưỡng Ngài như một vị Thánh tổ gắn với nghề chè lam Thạch Xá."

Ân tình người làng Thạch
Tôi biết đến làng Thạch trước hết từ nghề làm chè lam – một đặc sản nổi tiếng của xứ Đoài. Qua những bài viết, chúng tôi muốn góp phần quảng bá thương hiệu chè lam làng Thạch đến người tiêu dùng Thủ đô, các vùng miền trong nước và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Bởi vậy nhận lời mời của Ban tổ chức, dù trời mưa to, gió lớn, chúng tôi vẫn quyết tâm lên đường. Đi để được chứng kiến lễ hội, hòa mình vào niềm vui của dân làng; nhưng sâu xa hơn, còn là để đáp lại ân nghĩa mà các cụ, các ông, các anh đã dành cho mình từ nhiều năm qua.
Hân hoan thành kính nhất là khi chúng tôi được các cụ cùng Ban Tổ chức trân trọng mời thụ lộc, mâm cỗ tuy giản đơn nhưng toát lên cả một hương vị đậm nghĩa ân tình vùng quê xứ Đoài, trung tâm văn hóa lúa nước Đàm- Bùi. Ngồi ở tả hữu đại đình, chung chút lộc thánh “bằng gánh lộc nhà” với các cụ cao niên và người dân địa phương, chúng tôi có cảm giác mình không còn là khách, mà đã trở thành một người con của làng Thạch.
Một cụ cao niên bảo rằng, ở làng, lễ hội nào cũng vậy, người dân hay du khách đến dự đều được mời ở lại dùng cơm. Câu nói giản dị nhưng cho thấy một nét đẹp đã thành nếp: khách đến đình không chỉ để dâng hương, xem hội mà còn được tiếp đón bằng cả tấm lòng rộng mở, hiếu khách của dân làng.

Các quan viên đoàn tế chuẩn bị vào hầu Thánh

Đại diện Hội hương lão thôn Yên xã Tây Phương sang tham dự lễ hội và nghiêm trang lễ Thánh.

Chi hội người cao tuổi và ban khánh tiết họp bàn về công tác tổ chức.

Ông Trưởng tiểu ban quản lý di tích Khai mạc chương trình văn nghệ chào mừng Lễ hội.

Mái đình lưu giữ hồn quê
Đình Trong làng Nguyễn xưa bề thế uy nghi – xứng với danh xưng đình hàng tổng, một lối kiến trúc đặc biệt quý hiếm. Đình kiến trúc xưa hình chữ Nhất; thượng diêm có sạp, có lòng nước để các chức dịch trong làng thực hiện nghi lễ. Đình thuộc xã Thạch Xá cũ, nay là xã Tây Phương, thờ Thành hoàng Trầm Đỗng Quý Vương Trương Chủng. Theo thần tích, Ngài từng tham gia cuộc khởi nghĩa của Lý Bí, đánh đuổi quân xâm lược nhà Lương và được vua Lý Nam Đế phong làm Tiền tướng quân. Sau khi giành thắng lợi, lập nên Nhà nước Vạn Xuân vào thế kỷ thứ VI, nhà vua phong Ngài giữ chức Thái úy.
Trải qua các triều đại phong kiến, Ngài nhiều lần được ban sắc phong thần. Hiện đình còn lưu giữ hai đạo sắc phong, trong đó tôn phong Ngài là “Dực Bảo Trung Hưng Chi thần” và “Đoan Túc Dực Bảo Trung Hưng Lý triều Trung thần Trầm Đỗng”.
Đình Trong xưa kia có quy mô bề thế, gồm đại bái, hậu cung, hai dãy tả mạc, hữu mạc. Dưới thời vua Tự Đức, đình không may bị cháy; đến năm 1897, nhân dân dựng lại cung thờ. Qua thời gian và những biến thiên lịch sử, công trình xuống cấp nặng. Năm 2019, chính quyền và nhân dân làng Thạch đã đồng lòng đóng góp công sức, tiền của để phục dựng ngôi đình với các hạng mục nghi môn, đại bái, hậu cung, tả mạc, hữu mạc, sân gạch và hệ thống tường rào bằng đá ong, gạch truyền thống, mang đậm đặc trưng kiến trúc đình làng Bắc Bộ.
Ngày 7/8/2020, UBND thành phố Hà Nội quyết định xếp hạng đình Trong là Di tích lịch sử – nghệ thuật cấp Thành phố. Đó không chỉ là niềm vinh dự của nhân dân địa phương mà còn đặt lên vai các thế hệ hôm nay trách nhiệm gìn giữ, tôn tạo và phát huy những giá trị văn hóa quý báu cha ông để lại.
Rời đình Trong khi mưa vẫn chưa ngớt, chúng tôi còn được Hội Làng nghề trao tặng mấy phong bánh chè lam – món quà dân dã mà thấm đượm nghĩa tình. Cầm phong chè lam thơm vị gừng, vị mật, vị nếp quê trong tay, tôi chợt hiểu rằng điều níu bước người ta trở lại làng Thạch không chỉ có một lễ hội trang nghiêm, một mái đình cổ kính hay một nghề truyền thống nổi tiếng.
Điều đọng lại sâu nhất chính là tình người. Ngoài kia, trời vẫn mưa. Nhưng trong lòng người về hội, dường như có một ngọn lửa ấm áp đang được thắp lên từ mái đình, từ bữa cơm chung và từ món quà quê chè lam, từ nghĩa tình chân chất của người dân làng Thạch. Thật cảm động.

TRẦN MIÊU - XUÂN HÒA

Bình luận

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

                      
                          NÉN TÂM HƯƠNG TRÊN ĐẤT AN LINH
                          Chiều 13/8, nhờ sự kết nối đầy nghĩa tình của doanh nhân Bùi Kiều Ly, tôi được cùng Thiếu tướng Nguyễn Văn Doanh – người thủ trưởng cũ...

                         IJC Festival 2026 ghi dấu hành trình tỏa sáng của các ngôi sao với “STARISE”
                          IJC Festival 2026 chính thức ra mắt bộ nhận diện mang tên STARISE, khắc họa hành trình tìm kiếm ánh sáng riêng của những ngôi sao. Diện...

                         Để tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam hấp dẫn, đa dạng
                      Để Ngày Văn hóa Việt Nam có điểm nhấn, theo TS. Nguyễn Viết Chức, ngay từ bây giờ có thể đã phải tính đến việc yêu cầu các địa phương...

                         Ấm áp “Bữa cơm Công đoàn” nhân dịp kỷ niệm 97 năm thành lập Công đoàn Việt Nam
                      Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026) và 97 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28/7/1929 - 28/7/2026), Công đoàn...

                         THƯỢNG THƯ QUÁCH ĐÌNH BẢO:  Bậc đại thần thanh liêm, trọng dân, trọng đạo học
                          Trong lịch sử Đại Việt thời Hồng Đức, có những danh thần được nhớ đến không chỉ bởi chức tước hay công trạng, mà còn bởi nhân cách...